Evinizde bir kediyle yaşıyorsanız, en az bir kez şu manzaraya şahit olmuşsunuzdur: Kediniz mamasını yer, bitirir (veya yarım bırakır) ve ardından sanki görünmez bir toprağı kazıyormuş gibi mama kabının etrafındaki zemini, parkeyi veya halıyı hırsla eşelemeye başlar. Hatta bazen mamanın üzerine bir kağıt parçası, havlu veya oyuncak sürükleyip bıraktığını bile görebilirsiniz. İlk bakışta tuvalet alışkanlığıyla karıştırılan bu durum aslında kedilerin genetik kodlarına işlenmiş büyüleyici bir mirastır. Peki, kediniz orada ne yapmaya çalışıyor?
Vahşi Ataların Mirası: "Gömme" İçgüdüsü
Kediler her ne kadar binlerce yıldır evlerimizde konfor içinde yaşasalar da, biyolojik olarak hala birer avcıdırlar. Doğadaki büyük akrabaları (aslanlar, kaplanlar, leoparlar), avladıkları hayvandan geri kalanları diğer yırtıcılardan saklamak için üzerini toprakla veya yapraklarla örterler. Kedinizin mama kabı etrafındaki o eşeleme hareketi aslında "istifleme" (caching) davranışıdır.
Buradaki amaç mamanın kokusunu gizlemektir. Ancak bu, "Ben bunu sonra yiyeceğim, saklayayım" demekten ziyade, "Burada yemek yedim ve buradaki koku diğer avcıları (veya düşmanları) üzerime çekebilir; bu izi silmeliyim" demektir. Yani kediniz aslında evinizi ve kendini korumaya çalışıyordur.
Mamanın Bayatlaması veya Beğenilmemesi
Bazen eşeleme hareketi bir saklama içgüdüsü değil, bir protesto olabilir. Kediler koku alma duyuları çok gelişmiş canlılardır. Eğer mama kabındaki yemek:
Uzun süre açıkta kalıp oksitlendiyse ve kokusu değiştiyse,
Yıkanmamış bir kapta biriken eski yağlar nedeniyle kötü kokuyorsa,
Kedinizin hiç hoşlanmadığı bir aromaya sahipse,
Kediniz bu "kötü kokuyu" ortadan kaldırmak için eşeleme yapabilir. Bu, tuvaletteki kakayı örtme hareketiyle aynı mantığa bürünür: "Bu koku iğrenç ve bunu yok etmeliyim."
Aşırı Beslenme ve "Doydum" Sinyali
Kediniz mamasını bitiremediğinde ve karnı tamamen doyduğunda, kalan yemeği "daha sonraki zor zamanlar için" saklamak isteyebilir. Evde her gün düzenli mama yediğini bilse bile, binlerce yıllık hayatta kalma içgüdüsü ona mamanın üzerini örtmesini söyler. Eğer kediniz sadece doyduğunda bu hareketi yapıyorsa, bu onun için sağlıklı ve doğal bir doyum göstergesidir.
Halıları ve Parkeleri Korumak İçin Ne Yapılabilir?
Bu hareket tamamen içgüdüsel olduğu için kedinizi cezalandırmak asla bir çözüm değildir. Ancak bu davranışı yönetmek için şu adımları izleyebilirsiniz:
Az ve Sık Besleme: Kabında sürekli mama durması yerine, kedinizin bir seferde bitirebileceği kadar mama verin. Kalan mama olmayınca, üzerini örtme ihtiyacı da azalacaktır.
Kabı Kaldırma: Kediniz yemeğini bitirip eşelemeye başladığında, mamanın kokusunu almaması için kabı o bölgeden kaldırın veya ağzını kapatın.
Temizlik: Mama kaplarını her öğünden sonra sıcak suyla (deterjan kalıntısı bırakmadan) yıkayın. Plastik kaplar yerine koku hapsetmeyen seramik veya paslanmaz çelik kaplar tercih edin.
Mat Kullanımı: Mama kabının altına geniş ve kolay temizlenebilir bir mat koyarak zeminin zarar görmesini engelleyebilirsiniz.
Kedinizin bu hareketi yapması genellikle bir sağlık sorunu değildir. Aksine, onun ne kadar "kedi" olduğunu ve doğasından kopmadığını gösteren zararsız, hatta sevimli bir alışkanlıktır. Eğer bu harekete iştahsızlık veya agresiflik eşlik etmiyorsa, bırakın içindeki o küçük kaplanı özgür bıraksın!