Selam kedi severler! Bugün mutfağa giriyoruz ama bu sefer kendimiz için değil, evin asıl sahibi olan o mırıltı yumağı için. Kedi beslenmesi dendiğinde herkesin aklına gelen o meşhur sahne vardır: Bir kap süt ve onu iştahla içen bir kedi. Çizgi filmlerden, çocukluk kitaplarımızdan bize miras kalan bu görüntü, aslında kedi sağlığı hakkında bildiğimiz en büyük yanlışlardan biri olabilir mi?
 |
| Kedilerde Beslenme Rehberi |
Kedipedia olarak bugün, mutfağımızdaki hangi yiyeceklerin dostumuz için birer şifa, hangilerinin ise gizli birer düşman olduğunu inceleyeceğiz. Sütün gizeminden yoğurdun faydasına, obezite riskinden asla verilmemesi gereken gıdalara kadar 1000 kelimeyi aşan dev bir rehber sizi bekliyor. Kahvenizi alın, başlıyoruz!
1. O Meşhur Soru: Kedilere Süt Verilir mi?
Hemen sadede gelelim: Kedilerin büyük çoğunluğu yetişkinliğe ulaştıklarında laktoz intoleransı geliştirir. Yani, sütün içindeki şekeri (laktozu) parçalayacak olan laktaz enzimi, sütten kesildikten sonra vücutlarında üretilmemeye başlar.
Peki süt içerse ne olur? Bir kedi süt içtiğinde, o parçalanamayan şeker bağırsaklarda mayalanır. Sonuç? Şiddetli karın ağrısı, gaz, şişkinlik ve çoğu zaman ishal. Özellikle yavru kedilerde ishal, hızlı su kaybına (dehidrasyon) neden olduğu için hayati tehlike yaratabilir.
İstisnalar yok mu? Elbette bazı kediler sütü daha iyi tolere edebilir ama "içiyor ve bir şey olmuyor" demek, içeride bir rahatsızlık yaratmadığı anlamına gelmez. Eğer kedinize illa süt tadı vermek istiyorsanız, pet shoplarda satılan "laktozsuz kedi sütlerini" tercih etmelisiniz.
2. Yoğurt ve Peynir: Sütün Daha Masum Kuzenleri
Süt için "hayır" dedik ama yoğurt ve peynir konusunda durum biraz daha farklı. Yoğurt, mayalanma sürecinde içindeki laktozun bir kısmını kaybeder. Ayrıca içerdiği probiyotikler sayesinde kedinizin sindirim sistemine destek bile olabilir.
Hangi Yoğurt? Kedinize vereceğiniz yoğurt mutlaka ev yapımı veya sade, şekersiz olmalıdır. Meyveli, aromalı veya "light" (yapay tatlandırıcı içeren) yoğurtlar kediniz için zehirli olabilir.
Peynir Meselesi: Peynir de laktoz açısından süte göre daha hafiftir ancak burada da karşımıza tuz ve yağ sorunu çıkar. Çok tuzlu beyaz peynirler kedinizin böbreklerine yük bindirir. Haftada bir kez, tırnak ucu kadar tuzsuz lor peyniri harika bir ödül olabilir ama fazlası değil.
3. Sessiz Pandemi: Kedilerde Obezite
Ev kedilerinin en büyük sağlık sorunu, "sevgi" sanılan aşırı beslemedir. Tombul bir kedi dışarıdan çok sevimli, "mıncıklanası" görünebilir ama o fazla kiloların altında yatan riskler hiç de sevimli değil.
Neden Obez Olurlar? Hareket alanı kısıtlı olan ev kedileri, günün büyük kısmını uyuyarak geçirir. Eğer biz onlara sınırsız mama erişimi sunarsak ve her miyavlamasını "açlık" olarak yorumlayıp ödül mamasına boğarsak, obezite kaçınılmaz olur.
Riskler Nelerdir? Fazla kilo; kedilerde şeker hastalığı (diyabet), eklem ağrıları, karaciğer yağlanması ve kalp hastalıklarını tetikler. İdeal kilodaki bir kedi, obez bir kediye göre ortalama 2-3 yıl daha uzun yaşar.
Kontrol Testi: Kedinizin kaburgalarına elinizle hafifçe dokunun. Eğer hiç baskı uygulamadan kaburgalarını hissedebiliyorsanız kilosu iyidir. Eğer kaburgaları bulmak için "kazı çalışması" yapmanız gerekiyorsa, biraz diyete başlama vakti gelmiştir.
4. Mutfaktaki Gizli Katiller: Asla Vermeyin!
Bizim için çok faydalı olan bazı yiyecekler, kedinizin biyokimyası için tam bir zehirdir. İşte mutfakta asla kedinize yaklaştırmamanız gerekenler:
Soğan ve Sarımsak: İster çiğ, ister pişmiş olsun; soğan ve sarımsak kedilerin kırmızı kan hücrelerine zarar vererek ciddi anemiye (kansızlık) neden olur.
Çikolata ve Kafein: İçindeki teobromin maddesi kedilerde kalp çarpıntısına, titremeye ve ölüme yol açabilir.
Üzüm ve Kuru Üzüm: Kedilerde aniden böbrek yetmezliğine neden olabilir. Sadece bir adet üzüm bile risklidir.
Xylitol (Yapay Tatlandırıcı): Şekersiz sakızlarda veya bazı diyet ürünlerinde bulunur. Kedinizin kan şekerini aniden düşürerek karaciğer yetmezliğine yol açar.
5. Doğru Beslenme İçin Püf Noktaları
Peki kedimizi nasıl beslemeliyiz? İşte Kedipedia ekibinden birkaç altın kural:
Protein Önceliği: Kediler "zorunlu etçildir". Yani vücutlarının ihtiyaç duyduğu taurin gibi maddeleri sadece hayvansal proteinlerden alabilirler. Mamanızın ilk içeriğinin "et" olduğundan emin olun.
Islak Mama Desteği: Sadece kuru mama ile beslenen kedilerde ileride böbrek sorunları görülebilir. Haftada en az 2-3 kez kaliteli bir yaş mama vermek, vücutlarının ihtiyaç duyduğu nemi almalarını sağlar.
Su Pınarı Mucizesi: Kediler durgun suyu sevmezler. Akan bir su pınarı, kedinizi daha çok su içmeye teşvik ederek idrar yolu hastalıklarını önler.
❓ Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Kedi otu yemek zararlı mı? Hayır, aksine kediler sindirim sistemlerini rahatlatmak ve tüy yumaklarını dışarı atmak için ot yerler. Evde onlar için "kedi çimi" yetiştirmek harika bir fikirdir.
Kedime her gün haşlanmış tavuk verebilir miyim? Tavuk harika bir protein kaynağıdır ancak tek başına yeterli değildir. Kedinizin tüm vitamin ve mineralleri alması için tam ve dengeli bir kedi maması ana öğünü olmalıdır. Tavuk ise harika bir ek ödül olabilir.
Kedi maması dışında ne yiyebilir? Haşlanmış yumurta sarısı (beyazı da pişmişse olur), haşlanmış kabak, taze fasulye veya çok az miktarda haşlanmış balık (kılçıksız!) kediniz için güvenli kaçamaklardır.
Kedim çok hızlı mama yiyor, ne yapmalıyım? Hızlı yemek yeme kusmaya neden olabilir. Bu durumu engellemek için "yavaş yeme kapları" (slow feeder) kullanabilir veya mamayı geniş bir tepsiye yayarak tek tek toplamasını sağlayabilirsiniz.