Selam kedi dostları! Bugün, kedi sahiplerinin o meşhur "gurur ve önyargı" dolu anlarından birini konuşacağız. Şöyle bir sahne hayal edin: İşten gelmişsiniz, koltuğa uzanmışsınız ve o muazzam tüylü dostunuzu sevgiyle çağırıyorsunuz: "Pamuk! Buraya gel pisi pisi!" Peki Pamuk ne yapıyor? En fazla kulağının ucunu hafifçe size doğru çeviriyor, belki kuyruğunun ucuyla küçük bir "duydum" sinyali veriyor ama yerinden bir milim bile kıpırdamıyor. Hatta bazen, sizinle göz göze gelip, sanki hiçbir şey olmamış gibi yalanmaya devam ediyor.
 |
| Kediler İsimlerini Bilir mi? Çağırınca Neden Gelmezler? |
İnsan ister istemez düşünüyor: "Acaba ismini mi unuttu? Yoksa beni ciddiye mi almıyor?" Kedipedia olarak bugün, bu derin "görmezden gelinme" meselesinin arkasındaki bilimsel gerçekleri ve kedi psikolojisini inceliyoruz. Kedilerin isim algısı üzerine yapılan araştırmalardan, köpeklerle olan farklarına kadar her şeyi masaya yatırıyoruz. Hazırsanız, kedilerin o bağımsız ruhuna ve isimlerinin onlar için ne ifade ettiğine yakından bakalım.
1. Bilim Konuşuyor: Kediler İsimlerini Gerçekten Tanıyor mu?
Uzun yıllar boyunca insanlar, kedilerin sadece birer "yemek makinesi" olduğunu ve bizimle sosyal bir bağ kurmadıklarını düşündü. Ancak bilim, bu tezi çürüttü. Özellikle Tokyo Üniversitesi'nde yapılan ve bilim dünyasında ses getiren araştırmalar, kedilerin kendi isimlerini diğer kelimelerden ayırt edebildiğini kanıtladı.
Araştırmacılar, kedilere kendi isimleriyle benzer tondaki diğer kelimeleri dinlettiler. Kediler, diğer kelimeler duyulduğunda hiçbir tepki vermezken, kendi isimleri söylendiğinde kulaklarını diktiler, başlarını çevirdiler veya göz bebeklerini büyüttüler. Yani evet, kediniz ismini kesinlikle biliyor. Hatta sadece kendi ismini değil; aynı evde yaşadığı diğer kedilerin ve belki de sizin isminizi bile belirli ses kalıplarıyla eşleştirmiş durumda.
2. Tanımak ve İtaat Etmek: Köpeklerle Aradaki Fark
İşte asıl mesele burada başlıyor. Bir köpeğe ismini söylediğinizde, genellikle kuyruk sallayarak ve büyük bir neşeyle yanınıza koşar. Kedilerde ise durum tam tersidir. Kediniz ismini tanısa bile, bu ismin onun için anlamı "gel ve itaat et" değildir.
Köpekler binlerce yıl boyunca insanlarla iş birliği yapmak, sürü liderini takip etmek ve komut almak üzerine evrimleştiler. Kediler ise her zaman tek başına avlanan, kendi kararlarını veren, bağımsız canlılar oldular. Bir kedi için ismi, sadece onunla ilgili bir "ses sinyali"dir. İsmini duyması, o an meşgul olduğu (uyumak, kuş izlemek veya sadece hayal kurmak gibi) hayati görevinden vazgeçmesi için yeterli bir sebep değildir.
3. Sizi Neden Görmezden Geliyorlar?
Kediniz ismini bildiği halde çağrınıza yanıt vermiyorsa, bunun altında yatan birkaç temel psikolojik neden vardır:
Özerklik ve Odaklanma
Kediler, odaklandıkları konulardan kolay kolay kopmazlar. Eğer o an pencereden dışarı bakıyorlarsa, tüm duyuları o ana kilitlenmiştir. Sizin çağrınız, onun dünyasında sadece bir "arka plan gürültüsü"dür. Kediler için kendi istekleri, sahiplerinin isteklerinden her zaman önce gelir. Onlar için sosyal uyum, köpeklerdeki gibi hayati bir mesele değildir.
Enerji Tasarrufu
Kediler günün 16-20 saatini uyuyarak veya dinlenerek geçirirler. Onlar için yerinden kalkıp yanınıza gelmek, fiziksel bir enerji harcamasıdır. Eğer yanınıza geldiğinde karşılığında çok büyük bir ödül (mama, oyun veya çok sevdiği bir taranma seansı) yoksa, yerinden kalkma zahmetine girmeyebilirler.
Çevresel Faktörler
Evdeki gürültü, yabancı bir misafir veya televizyonun sesi kedinizi strese sokabilir. Stres altındaki bir kedi, ismini duysa bile kendini koruma moduna geçer ve tepkisiz kalmayı tercih eder. Onun için sessizlik ve güven, sizin ilginizden daha öncelikli olabilir.
4. Kediler İsimlerini "Nasıl" Duyar?
Kedilerin duyma yeteneği bizimkinden çok daha gelişmiştir. Onlar için isminizdeki harflerden ziyade, sesinizin tonu ve frekansı önemlidir. Kediler genellikle yüksek frekanslı, ince ve yumuşak seslere daha pozitif tepki verirler. İsmini sert bir tonla veya kızgın bir şekilde söylerseniz, ismini tanısa bile yanınıza gelme olasılığı sıfıra iner. Çünkü bu ses tonunu "tehlike" veya "olumsuzluk" ile eşleştirirler.
5. Çağırınca Gelmesini Nasıl Sağlayabilirsiniz?
Kediniz ismini bildiği halde gelmiyorsa, ona bu davranışın "kazançlı" olduğunu öğretmeniz gerekir. İşte Kedipedia'dan birkaç ipucu:
Pozitif Pekiştirme: Kediniz ismini duyup size baktığında veya yanınıza geldiğinde hemen ona bir ödül maması verin veya en sevdiği yerini okşayın. İsmini duymak, onun zihninde "güzel bir şey olacak" sinyaline dönüşmelidir.
Asla Kızmayın: Kedinizi ismini kullanarak azarlamayın. Eğer ismini her duyduğunda fırça yiyeceğini düşünürse, ismine karşı bir savunma mekanizması geliştirir.
Tutarlılık: Ona birden fazla lakap takmak (Minnoş, Pisi, Tosuncuk vb.) kafasını karıştırabilir. Eğitim sürecinde sadece asıl ismiyle ve hep aynı ses tonuyla seslenmeye özen gösterin.
6. Vücut Dilini Okumak: "Seni Duydum Ama Gelmiyorum"
Kediniz ismini duyduğunda aslında size yanıt verir, ama biz insanlar genellikle "sözel" bir yanıt beklediğimiz için bunu kaçırırız. Kedinizin ismini söylediğinizde şu hareketlere dikkat edin:
Kulak Seğirmesi: Kulaklarından biri veya ikisi hafifçe size doğru döner. Bu, "Radar açık, sinyali aldım" demektir.
Kuyruk Ucu Hareketi: Kuyruğunun sadece en uç kısmı hafifçe oynar. Bu, "Mesajın ulaştı ama şu an meşgulüm" demektir.
Göz Kırpma: Size bakıp yavaşça gözlerini kapatıp açıyorsa, bu size olan güvenini ve sevgisini gösterir. "Seni duyuyorum ve seni seviyorum ama yerim çok rahat" demenin kedi versiyonudur.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kediler başkalarının ismini de bilir mi? Evet, araştırmalar kedilerin aynı evde yaşadıkları diğer evcil hayvanların isimlerini de öğrendiğini gösteriyor. Diğer kedi çağrıldığında o kedinin ne tepki verdiğini gözlemleyerek isim-özne eşleştirmesi yapabilirler.
Erişkin bir kediye yeni isim verilebilir mi? Kesinlikle! Kediler yeni ses kalıplarını öğrenmeye her yaşta açıktır. Sabırlı bir ödül maması takviyesiyle, birkaç hafta içinde yeni ismine alışacaktır.
Kedim sadece mutfaktayken çağırınca geliyor, neden? Çünkü mutfak, onun için "yemek" demektir. Kediniz ismini mutfaktaki ödülle eşleştirmiştir. Bu, kedinizin ismini bildiğinin ve aslında gelmek istese gelebildiğinin en büyük kanıtıdır!
İsmini söylerken "Pisi pisi" demek doğru mu? "Pisi pisi" sesi, kedilerin doğadaki avlarının çıkardığı seslere (hışırtı, kuş sesi gibi) benzer bir frekanstadır. Bu yüzden isimlerinden çok bu sese tepki vermeleri normaldir. Ancak asıl hedef ismini öğretmek olmalıdır.